Zakładanie firmy w Państwach Członkowskich UE - WŁOCHY

Źródło: http://www.eic.tarr.org.pl/prasa/zakladanie_firmy-wlochy.php

Obywatele polscy na mocy układu stowarzyszeniowego już od 1994 r. mieli prawo do zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej we Włoszech, jednakże szereg barier o charakterze administracyjnym (głównie konieczność uzyskania pozwolenia na pracę) sprawiał, że Polacy bardzo rzadko z tego prawa korzystali. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej tych przeszkód już nie ma, a formalne procedury związane z założeniem działalności gospodarczej są takie same dla obywateli polskich, jak i innych obywateli UE.

Każdy obywatel UE planujący we Włoszech pobyt dłuższy niż 3 miesiące powinien w ciągu 8 dni od przyjazdu zgłosić się na najbliższy komisariat policji i złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na pobyt. Od 1 maja 2004 r. obywatele nowych krajów członkowskich, którzy zamierzają podjąć we Włoszech prace na zasadzie samozatrudnienia, mogą to zrobić na takich samych zasadach jak pozostali obywatele UE, czyli bez uzyskiwania dodatkowych pozwoleń. Kwestie pracowników najemnych regulują odmienne przepisy.

Zakładając jednoosobową działalność gospodarczą przedsiębiorca powinien spełnić wszystkie formalne warunki obowiązujące włoskich przedsiębiorców, upoważniające do wpisu na tzw. listy zawodowe (albo professionale). W tym celu należy zwrócić się z prośbą o weryfikację kwalifikacji i wydanie stosownego pozwolenia lub koncesji do właściwego urzędu w zależności od rodzaju planowanej działalności:
•    Izby Handlowej, gdy działalność wymaga wpisu na rejestru handlowców (Registro Esercenti il Commercio, REC),
•    Urzędu gminy (comune) w wypadku działalności handlowej,
•    Urzędu Policji Administracyjnej (Ufficio Polizia Amministrativa) w wypadku agencji reklamowej.

Przedsiębiorca musi również uzyskać zaświadczenie potwierdzające posiadanie niezbędnych warunków i środków materialnych do prowadzenia działalności gospodarczej (odpowiedni lokal, wyposażenie i środki finansowe). Zaświadczenia takie wydają regionalne izby handlowe. Po pozytywnej weryfikacji izba dokonuje wpisu do rejestru przedsiębiorców (Registro delle Imprese). Następnie trzeba dokonać zgłoszenia rejestracyjnego w lokalnym urzędzie skarbowym (Ufficio delle Entrate), który przydziela numer identyfikacji podatkowej (codice fiscale) i numer na cele podatku VAT (partita IVA). Przedsiębiorca musi się również zarejestrować we włoskim zakładzie ubezpieczeń społecznych (Institutio Nazionale per la Previdenza Sociale, INPS). Po skompletowaniu wszystkich dokumentów wszystkich dokumentów należy udać się na policję celem uzyskania karty pobytowej, która wydawana jest w ciągu 3 miesięcy.

Proces rejestracji spółki jest podobny do uruchamiania samodzielnej działalności gospodarczej. Wszyscy przedsiębiorcy planujący rozpoczęcie działalności gospodarczej we Włoszech muszą być zarejestrowani w jednej z lokalnych izb gospodarczych (przemysłowo - handlowo - rolniczych). Od 1 lipca 2003 r. wszystkie dokumenty związane z rejestracją firmy można składać wyłącznie drogą elektroniczną (obowiązkowi temu nie podlegają indywidualni przedsiębiorcy). Dokumenty winny być opatrzone podpisem elektronicznym. Po sporządzeniu odpowiednich dokumentów (np.: aktu notarialnego) należy zarejestrować spółkę w rejestrze firm prowadzonym przez regionalne izby handlowe. Statut spółki musi być sporządzony przez notariusza i powinien zawierać:
•    nazwę i adres spółki,
•    nazwiska i adresy wszystkich udziałowców, ich obowiązki i liczbę udziałów,
•    informacje o wartości nominalnej udziału,
•    opis przedmiotu działania spółki,
•    dane na temat wielkości kapitału zakładowego i kapitału wpłaconego,
•    informacje o liczbie członków zarządu i zakresie ich pełnomocnictw,
•    określenie czasu, na który spółka została powołana.

W ciągu 30 dni od rejestracji spółki należy podać ten fakt do wiadomości publicznej, publikując ogłoszenia w dzienniku wydawanym przez lokalna izbę gospodarczą.

Oprócz rejestracji dla celów podatkowych i ubezpieczeń społecznych (jak w przypadku samodzielnej działalności gospodarczej), wszystkie oddziały przedsiębiorstw z krajów europejskich oraz spółki osobowe i jednoosobowe spółki z o.o. muszą zarejestrować się na tzw. powiatowej liście spisu przedsiębiorstw (Provinciale delle Imprese Artigiane), którą prowadzi Powiatowa Komisja Przedsiębiorców. W wypadku cudzoziemców wpis na listę przedsiębiorców powoduje automatyczne wpisanie do rejestru.

W ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia działalności przedsiębiorca zobowiązany jest do podania Powiatowej Komisji Przedsiębiorców numeru narodowego ubezpieczenia i numeru na cele podatku VAT oraz złożenia:
•    wymaganych formularzy,
•    kopii zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej,
•    kopii zgody utworzenia spółki.
Po wpisaniu na listę przedsiębiorstw firma otrzymuje numer, który powinien widnieć na każdym dokumencie firmowym.

Prowadzenie działalności gospodarczej we Włoszech reguluje kodeks prawa cywilnego. We włoskim prawie można prowadzić firmę w jednej z następujących form prawnych:
•    jednoosobowa działalność gospodarcza,
•    spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
•    spółka akcyjna,
•    spółka zwykła (odpowiednik polskiej spółki cywilnej),
•    spółka jawna,
•    spółka komandytowa zwykła,
•    spółka komandytowo - akcyjna.

Popularnością wśród przedsiębiorców zagranicznych cieszą się nie tylko spółki kapitałowe, ale i oddziały oraz filie. Oddział firmy nie posiada osobowości prawnej. Musi jednak być zarejestrowany w regionalnej izbie gospodarczej i w rejestrze firm. Firma macierzysta odpowiada za wszystkie zobowiązania swojej filii. Na filii spoczywa obowiązek składania corocznych deklaracji podatkowych u włoskich władz podatkowych. Dla celów odzyskania podatku VAT przedsiębiorstwo zagraniczne musi mieć swojego przedstawiciela podatkowego, który jest niekiedy jedyna bezpośrednią formą istnienia danej firmy na tym rynku. Oddziały firm zagranicznych płaca podatki na tych samych zasadach co firmy włoskie. Po zapłaceniu podatku dochodowego pozostałe zyski mogą być przekazane do firmy macierzystej.

Jeżeli chodzi o warunki prowadzenia działalności gospodarczej, to podatek dochodowy od osób fizycznych jest podatkiem progresywnym, uzależnionym od wysokości dochodów, a jego stawka wynosi 23%, gdy dochody nie przekraczają 100 tys. EUR, i 33%, jeśli są wyższe. Podatek dochodowy od spółek wynosi 33%, a od dywidend 27%. Podstawowa stawka podatku od wartości dodanej (odpowiednik polskiego VAT) wynosi 20%, ale istnieją również dwie stawki zredukowane - 10% (m.in. tekstylia, obuwie i usługi hotelowe) oraz 4% (niektóre artykuły spożywcze i lekarstwa). Podatek akcyzowy jest nałożony na alkohole, wyroby tytoniowe, paliwo i samochody. Podatek od nieruchomości wynosi od 0,4 do 0,7% i jest podatkiem miejskim. Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od branży, liczby zatrudnionych w firmie oraz rodzaju wykonywanej pracy. Generalnie kwota ta waha się między 50 a 53% miesięcznego wynagrodzenia brutto, z czego aż 41 - 44% płaci pracodawca. Dodatkowo jest on zobowiązany opłacać składkę od nieszczęśliwych wypadków (INALL) w wysokości 5 - 16% wynagrodzenia brutto. Czas pracy we Włoszech to 30 - 40 godzin tygodniowo w zależności od branży. Wysokość minimalnego wynagrodzenia ustalana jest w sektorowych układach zbiorowych (tzw. porozumienia branżowe).

W opinii Pani Agnieszki Hoppen - Klikowicz, I sekretarza Wydziału Ekonomiczno - Handlowego Ambasady RP w Rzymie, rynek włoski jest bardzo atrakcyjny dla polskich przedsiębiorców, choć niewątpliwie dość trudny, dlatego też najlepiej dopełniać formalności z pomocą wyspecjalizowanych w zakładaniu firm kancelarii prawnych. Skróci to procedurę i pozwoli uniknąć błędów. Przed założeniem firmy polski przedsiębiorca powinien starannie zbadać rynek, bowiem włoscy klienci są przywiązani do towarów markowych, i to przeważnie włoskich, a gdy chodzi o artykuły spożywcze, liczą się niemal wyłącznie wyroby lokalne. Dlatego najlepiej radzą sobie polskie firmy wchodzące w kooperację z miejscowym partnerem. Start z własnym znakiem towarowym wymaga znacznych nakładów na reklamę i marketing.

W ramach włoskiej polityki wspierania przedsiębiorczości wprowadzone zostały kompleksowe punkty obsługi przedsiębiorców - Sportello Unico (tzw. okienka dla przedsiębiorców). W nich przedsiębiorca może uzyskać bieżące informacje dotyczące zakładania firmy oraz załatwić wszelkie potrzebne do tego dokumenty. Punkty takie prowadzą z reguły izby handlowe.

Źródło: www.inowroclaw.powiat.pl/ogl/bie/praca/wlochy.doc

Włoskie przepisy pozwalają tworzyć kilka rodzajów spółek. Modelem wyjściowym dla większości firm jest tzw. spółka zwykła, która nie posiada osobowości prawnej i jest najczęściej stosowana w rolnictwie, obrocie nieruchomościami oraz w działalności artystycznej.

We Włoszech istnieją też tzw. spółki we własnym imieniu, za które uważa się każde kolektywnie zarządzane przedsiębiorstwo produkcyjno-handlowe, jeśli rzecz jasna nie jest zarejestrowane w innej formie. Trzecią możliwością jest zakładanie spółek komandytowych, które łącza w sobie cechy spółek zwykłych i tych działających we własnym imieniu.

Ponadto, włoskie prawo zezwala na tworzenie dużych spółek kapitałowych, wśród których prym wiedzie spółka akcyjna, gdzie kapitał zakładowy musi wynosić co najmniej 100 tys. euro. Stosunkowo popularne są też spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W tym przypadku minimalny kapitał zakładowy obejmuje kwotę 10 tys. euro

W niektórych sytuacjach, cudzoziemiec pragnący prowadzić we Włoszech działalność zawodową na własny rachunek musi ubiegać się o wydanie dokumentu potwierdzającego jego kwalifikacje zawodowe. Dotyczy to m.in. lekarzy, radców i konsultantów handlowych, adwokatów, biologów czy chemików. Jeśli planowana działalność ma charakter handlowy wówczas musi być wpisana do Rejestru Przedsiębiorstw, a w przypadku działalności w obrębie wolnych zawodów do organizacji branżowych. Wszystkie osoby fizyczne i prawne bez względu na rodzaj prowadzonej firmy muszą być zarejestrowane w lokalnych izbach przemysłowo-handlowo lub rolniczych. W przeciągu 30 dni od daty rozpoczęcia działalności przedsiębiorca zobowiązany jest też do wpisania się na Prowincjonalną Listę Spisu Przedsiębiorstw. Fakt rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej musi zostać również zgłoszony do Krajowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych oraz właściwego urzędu skarbowego.


System podatkowy i ubezpieczeniowy

Włoskie prawo przewiduje trzy różne księgi rachunkowe. Ich rodzaj zależy od formy prowadzonej działalności i wysokości osiąganych dochodów. Podatek dochodowy od firm pobierany jest na dwóch poziomach. Standardowa stawka krajowa wynosi 37%, natomiast na szczeblu lokalnym 4,25%. Włoski system podatkowy przewiduje szereg ulg i obniżek. Stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi od 18,5% do 45,5% i skorelowana jest z wysokością zarobków.

Podatek VAT jest obowiązkowy dla każdego rodzaju działalności wykonywanej we Włoszech. Standardowa stawka podatku VAT wynosi 20%. Na usługi telekomunikacyjne, tekstylia, obuwie, transport pasażerski, usługi hotelowe obowiązuje 10%, a na niektóre artykuły spożywcze, czy farmaceutyczne - 4%. Stawka zerowa dotyczy transportu publicznego.

Ubezpieczenie społeczne jest obowiązkowe dla wszystkich osób prowadzących działalność gospodarczą, a jego standardowa stawka wynosi 52,25% wynagrodzenia brutto.

Tradycyjny tydzień pracy waha się w okolicach 30-40 godzin. W czasie pracy obowiązuje też godzinna sjesta. Pracownicy mogą mieć maksymalnie 2 nadgodziny w ciągu jednego dnia, 12 w ciągu tygodnia i 170 w ciągu roku. Wysokość minimalnego wynagrodzenia zależy od sektora gospodarki i ustalana jest w ramach porozumień branżowych.